Wada polega na odchyleniu kręgosłupa w bok od jego długiej osi. Charakteryzuje ją różnorodność patologii: od nieznacznych skrzywień do rozległych zmian deformacyjnych połączonych z kalectwem. Jest to schorzenie ogólnoustrojowe powodujące wiele zmian wtórnych w układach narządu ruchu, oddychania, krążenia.

W warunkach prawidłowych kręgosłup zachowuje swoją pionową postawę dzięki wewnętrznej równowadze, na którą składają się dwa elementy. Jeden z nich stanowią krążki międzykręgowe, które dzięki swojej elastyczności przeciwdziałają siłom ściskającym oraz równomiernie rozkładają obciążenia. Drugim elementem są mięśnie kręgosłupa i tułowia, które dzięki harmonijnemu współdziałaniu zapewniają czynną równowagę kręgosłupa w pozycji pionowej. Skoliozy powstają, gdy pod wpływem zadziałania czynnika sprawczego dochodzi do zaburzenia równowagi statyczno-dynamicznej kręgosłupa i jego wyginanie się. W pierwszej fazie choroby patologia dotyczy krążków międzykręgowych, ulegają one zwężeniom, wygięciom oraz tracą elastyczność. Później dołączają się zmiany w kręgach oraz mięśniach przykręgosłupowych. Organizm chcąc zrównoważyć środek ciężkości prowadzi do reakcji wyrównawczej ze strony sąsiednich odcinków kręgosłupa oraz mięśni tułowia i żeber. Deformacje w obrębie klatki piersiowej prowadzą do powstania tzw. „garbu żebrowego”. Poza tym pojawiają się zmiany ustawienia łopatek, barków i miednicy, a także przemieszczenie narządów wewnętrznych. Opisane powyżej zmiany są przyczyną obniżenia ogólnej sprawności fizycznej osób z bocznym skrzywieniem kręgosłupa. Mogą do tego dołączyć się objawy uciskowe ze strony układu nerwowego.

Skolioza - kiedy zgłosić się do lekarza?

Najbardziej wyrazistym sygnałem bocznego skrzywienia kręgosłupa jest niesymetryczne ułożenie łopatek. Jeśli jedna z nich jest bardziej wystająca lub nie leżą one na jednej wysokości, należy zgłosić się do lekarza ortopedy. Lekarz ortopeda na podstawie badania fizykalnego oraz badań dodatkowych może stwierdzić, co przyczyniło się do powstania skrzywienia. Do skolioz najczęściej przyczynia się utrzymywanie nieprawidłowej postawy ciała, brak ruchu, noszenie ciężkich szkolnych toreb na jednym ramieniu. Zdarza się jednak, że wada wynika z niewłaściwego ułożenia miednicy, np. na skutek nierównej długości nóg, choroby stóp lub stawu biodrowego. Często również bywa skutkiem wad wrodzonych kręgosłupa, chorób mięśni lub układu nerwowego. W większości (85%) nie udaje się ustalić przyczyny ich powstawania, są to tzw. „skoliozy idiopatyczne”.

Jeśli lekarz stwierdzi skoliozę, dziecko powinno pozostać pod stałą opieką ortopedy. Czasem wadę można usunąć regularnymi ćwiczeniami, tzw. gimnastyką korekcyjną. Jeśli jednak skrzywienie jest duże lub pogłębia się, konieczne staje się noszenie specjalnego gorsetu, a nawet zabieg chirurgiczny. Zakres leczenia jest sprawą indywidualną i decyduje o nim lekarz.

Ćwiczenia korekcyjne

Przykłady ćwiczeń korekcyjnych, wskazania oraz przeciwwskazania dla osób z bocznym skrzywieniem kręgosłupa. Celem korekcji skolioz jest wyrównanie skrzywienia, usunięcie przykurczów wiązadeł i mięśni, zwłaszcza w obrębie grzbietu i miednicy oraz zrównoważenie sił układu mięśniowego. Poza tym istotne jest podniesienie ogólnej wydolności fizycznej i wyrobienie nawyku prawidłowej postawy ciała. W gimnastyce korekcyjnej ważną rolę odgrywają ćwiczenia oddechowe.

Ćwiczenia:

• Leżenie na brzuchu, w rękach laska trzymana na karku. Ruch – wyprost rąk, wytrzymanie.
• Zwis na rekach z wytrzymaniem tej pozycji.
• Leżenia na brzuchu, piłka przy głowie. Ruch – wypchnięcie rękami piłki do współćwiczącego.
• Leżenie na brzuchu. Ruch – podawanie piłki lekarskiej wyrzutem znad głowy.
• Przysiad podparty. Ruch – wyprost nóg i rąk – tzw. „koci grzbiet”.

Zalecenia:

• pływanie, zwłaszcza stylem klasycznym,
• jazda na nartach,
• jazda na rowerze,
• umiarkowany bieg.

Przeciwwskazania:

• skoki,
• dźwiganie,
• przewroty i mostki,
• nadmiar skłonów w przód,
• dłuższe wysiłki w pozycji stojącej.

Podsumowując musimy pamiętać, że wady postawy same nie ustępują. Dzieci nie wyrastają z nich z wiekiem, wręcz przeciwnie - wady nieleczone utrwalają się i pogłębiają. Doprowadza to do zaburzeń w sylwetce i zdrowiu dziecka.