Cementoblastoma

Co to jest cementoblastoma?

Cementoblastoma, inaczej kostniwiak, to stosunkowo rzadki nowotwór łagodny powstający z tkanek korzeni zębów - cementu. Cementoblastoma występuje najczęściej u osób młodych, poniżej 25. roku życia. Z punktu widzenia budujących go tkanek, wyróżnia się cztery typy:

• kostniwiak kostniwiejący - najczęstsza postać,
• kostniwiak łagodny,
• kostniwiak olbrzmi,
• okołowierzchołkowa dysplazja cementu.

Rozwija się zwykle w wyrostkach zębodołowych, częściej żuchwy niż szczęki, w okolicy zębów przedtrzonowych i trzonowych. Bardzo rzadko występuje w odcinkach przednich czy w sąsiedztwie zębów mlecznych. Guz rośnie powoli, około 0,5 cm na rok i długo nie daje żadnych objawów, dlatego często jest wykrywany przypadkowo na zdjęciach radiologicznych wykonywanych z innych powodów. Zdarza się też, że ząb w którego okolicy się rozwija, daje dolegliwości bólowe. Kostniwiaki większych rozmiarów mogą powodować rozdęcie kości, przemieszczenia i resorpcje zębów oraz nerwobóle, jeśli naciskają na nerwy.

Jakie są czynniki ryzyka rozwoju kostniwiaka?

Wśród czynników sprzyjających powstawaniu kostniwiaków wymienia się:

• urazy,
• zaburzenia genetyczne,
• zaburzenia hormonalne,
• zaburzenia przemiany wapniowo-fosforanowej.

Jak się rozpoznaje cementoblastomę?

Kostniwiaki, szczególnie te duże, mają bardzo charakterystyczne obraz radiologiczny. Na typowy obraz radiologiczny kostniwiaka składa się:

• zagęszczenie struktury kości, w okolicy korzenia zęba, o stosunkowo regularnym okrągłym kształcie,
• wokół kostniwiaka występuje regularne zaciemnienie, spowodowane resorpcją kości,
• otaczająca kość jest jakby „rozmyta”.

Zwykle do postawienia rozpoznania wystarczy konwencjonalne zdjęcie radiologiczne (np. pantomograficzne). W niektórych przypadkach może jednak wystąpić konieczność poszerzenia diagnostyki o tomografię komputerową.

Jak się leczy cementoblastomę?

Leczenie cementoblatomy opiera się na zabiegach chirurgicznych. Istnieją trzy drogi w zależności od rozmiarów guza:

• Bardzo mała zmiana - leczenie endodontyczne zęba, a następnie chirurgiczne usunięcie guza wraz z wierzchołkiem korzenia.
• Mała zmiana - wyłuszcza się ją wraz z zębem. Bardzo ważne jest dokładne wyłyżeczkowanie zmiany.
• Duża zmiana - wymaga odcinkowego albo brzeżnego wycięcia kości. Mniejsze ubytki są uzupełniane specjalnie przystosowanymi protezami, większe przeszczepem kości.

Jakie jest rokowanie?

Cementoblastoma jest zmianą o bardzo dobrym rokowaniu, jakkolwiek stosunkowo często, bo aż w 37% przypadków, zdarzają się jej wznowy. Tendencja do wznów występuje szczególnie u osób młodych z kostniwiakami dużych rozmiarów. Ryzyko ponownego pojawienia się cementoblastomy zwiększa się również w momencie pozostawienia zęba, przy korzeniu którego rozwinął się guz.